Оқу уақыты: 4 минут
Жүктіліктің 9-аптасы — қанша ай?
3-ай (1-триместр)
Баланың 9-аптадағы дамуы
Бұл кезеңде Сіздің балаңыздың бұлшық еттері мен сүйектері дами бастайды
Тағамдық өнімдердің қауіпсіздігі
Жүктілік кезінде Сіз жұқпаларға осал боласыз, сондықтан тамақтану гигиенасы Сіздің басымдығыңыз болуы керек.
D дәрумені
D дәрумені арқылы Сіздің балаңыздың өсіп келе жатқан ағзасын қалай қолдау керектігін біліңіз.
Баланың 9-аптадағы дамуы
Менің баламның мөлшері қандай? Және ол қалай көрінеді?
Жүктіліктің 9-аптасында баланың аузы мен тілі қалыптаса бастайды, ал оның дәмдік бүршіктері жұмысқа толығымен дайын1. Баланың өлшемі шамамен шиедей — басынан аяғына дейін 2 см-ден 3 см-ге дейін. Осы кезде Сіздің балаңыздың көздері айқынырақ болады1, ал мұрны белгілі пішінге ие болады2.
Негізгі мүшелер — ми, жүрек, өкпе және бүйрек дами береді. УДЗ арқылы баланың жынысын анықтау әлі мүмкін емес, бірақ Сіз оның қимылдарын көре аласыз — бұл бұлшықеттердің жұмыс істей бастағанының белгісі4. Портативті доплердің көмегімен Сіздің акушер-гинекологыңыз Сізге сәбидің жүрек соғысын тыңдауға мүмкіндік береді.
Жүктіліктің 9-аптасы (бірінші триместр)
Менің денемде не болып жатыр?
Іштің кебуі 9-аптада жиі кездесетін болса да, жүктіліктің көзбен шолып байқалуы екіталай және оны іштің дөңгелектенуі арқылы тануға болады.
Жүктілік 9-аптадағы белгілері5
Барлық жүкті әйелдер жүктіліктің әртүрлі белгілері байқалады. 9-аптада Сіз төмендегі белгілердің кез келгенін сезінуіңіз мүмкін немесе ешқайсысын сезінбеуіңіз мүмкін:
Кеудеңіздің көлемі ұлғаюы мүмкін, бұл ауырсынуды тудыруы мүмкін. Сондай-ақ, денеңіз емізуге дайындалып жатқанда емізіктеріңіздің көрініп, түсі күңгірттеніп бара жатқанын байқауыңыз мүмкін.
Алғашқы 12 апта ішінде гормоналды өзгерістер сізді шаршаған немесе шаршаған сезінуге әкелуі мүмкін.
Жүкті аналардың 80%-ы жүктіліктің бірінші триместрінде таңертеңгілік құсу мен жүрек айнуын сезінеді.6 Бұл жағдай күннің кез келген уақытында пайда болуы мүмкін және әртүрлі жолдармен, жеңіл жүрек айнуынан бастап күні бойы жүрек айну сезіміне дейін көрінуі мүмкін.
Жүктілік гормоны прогестерон ас қорытуды баяулатады, бұл кебулерге және артық газға әкелуі мүмкін7.
Жүктіліктің ерте кезеңінде жеңіл құрысулар мен қан кетулер жиі кездеседі8,9. Дегенмен, егер ауырсыну күшейе түссе (етеккір кезіндегі құрысулардан гөрі қаттырақ) немесе қан кету өте көп болса, дәрігерге хабарласуыңыз керек.
Дәретханаға жиі бару жүктіліктің алғашқы кезеңдерінің ең көп таралған белгілерінің бірі болып табылады. Бұл жатырдың ұлғаюымен қуыққа қысым түсіруіне байланысты.
Жүктілік гормондарының деңгейі - эстроген және прогестерон - алғашқы 12 аптада тез көтеріледі және сіздің эмоцияларыңызға әсер етеді. Демалу және жеңіл жаттығулар сізге эмоционалды тұрақтылықты сезінуге көмектеседі.
Дәрігерге жүгінетін кез келді
Егер Сіз жүктіліктің басынан бері терапевтке ешқашан бармаған болсаңыз, онда 9-апта - босанғанға дейінгі алғашқы кездесуге жазылуға жақсы уақыт. Сіз бұл оқиға туралы айналаңыздағыларға айтпауыңыз мүмкін, бірақ дәрігерге бару — бұл Сіздің пренатальды денсаулығыңызды егжей-тегжейлі талқылауға және жүктілік кезінде жақсы қалыпта болуға көмектесетін тамаша амал.
Денсаулық үшін қауіпсіз тамақтану
Жүктілік кезінде Сіздің иммундық жүйеңіз табиғи түрде басылады, бұл Сіздің ағзаңызға өсіп келе жатқан нәрестені қабылдауға мүмкіндік береді11. Нәтижесінде Сіз жұқпаларға осал боласыз. Сондықтан тағамның гигиенасына және оны дайындау әдістеріне ерекше назар аудару керек.
Төмендегі өнімдер зиянды болуы мүмкін, сондықтан олардан бас тартқан дұрыс. Егер Сіз өнімнің сапасына күмәндансаңыз, оны рационнан шығару қауіпсіз болады.
Шикі немесе шала пісірілген жұмыртқалар, сондай-ақ олардан жасалған тағамдар, мысалы, үй майонезі, балмұздақтың кейбір түрлері және үй муссы.
Шикі немесе пісірілмеген ет, балық және тауық еті.
Стейк-тартар, суши құрамында шикі ет пен балық бар басқа да тағамдар.
Пастерленбеген сүт, ірімшік немесе йогурт.
Дүкеннен сатып алынған өнімдер әдетте пастерленген сүт ингредиенттерінен жасалады, бірақ мұны тексеру үшін жапсырмадағы жапсырманы қарап шығуды ұсынамыз. Сондай-ақ, Сіз жүктілік кезінде тағы қандай тағамдарды алып тастау керектігі туралы оқи аласыз.
D дәруменіне назар аударыңыз
Жүктілік кезінде күн сайын 10 мкг D дәруменін қабылдау ұсынылады 12.
D дәруменін алудың ең тиімді жолы - күн ванналары, атап айтқанда, ультракүлгін сәуле.
D дәрумені жұмыртқа мен майлы балық сияқты кейбір тағамдар құрамында болады. Бірақ 10 мкг күнделікті тұтынуды қамтамасыз етудің ең жақсы жолы — дәрумендік қоспалар. Кейбір пренатальды мультидәрумендерде D дәрумені бар немесе Сіз D дәруменін бөлек қабылдай аласыз.
Сондай-ақ, рационыңызға келесі тағамдарды қосу арқылы D дәруменін тұтынуды арттыруға болады:
- Майлы балықтар, соның ішінде майшабақ, скумбрия, сардина, албырт, алабалық (тұтынуды аптасына 2 порциямен шектеңіз).
- Жұмыртқа - сарыуызында D дәрумені бар.
- Байытылған тағамдар — сүт пен құрғақ таңғы астың кейбір брендтеріне D дәрумені қосылады.
Ғылыми түсініктеме
D дәрумені
Nutricia базасында
D дәрумені жүктілік кезінде дұрыс тамақтанудың ажырамас бөлігі. Бұл Сіздің балаңыздың сүйектерінің өсуіне және дамуына ықпал ететін, сондай-ақ оның ағзасындағы кальций мен фосфат деңгейін реттейтін маңызды рөл атқарады14. Сонымен қатар, бала туылғаннан кейін D дәрумені тапшылығының қаупін азайтады.
Сіз қазір тұтынатын D дәрумені жүктілік кезінде сәбидің сүйектерінің дамуына көмектесіп қана қоймай, сондай-ақ сәбидің ағзасында оны өмірдің алғашқы бірнеше айында қолдайтын қорларды толықтырады15.
Жүктілік кезінде салмақтың қандай өсуі оңтайлы болып саналады?
Жүктілік кезінде салмақ қосу жүктілікке дейінгі сіздің салмағыңызға байланысты және әйелдер арасында әртүрлі болуы мүмкін. Болашақ аналардың көпшілігі жүктілік кезінде 10 кг-нан 12,5 кг-ға дейін салмақ қосады, оның бір бөлігі өсіп келе жатқан баланың салмағын құрайды13.
Егер Сіз әлі өзіңіздің терапевт дәрігеріңізге бармаған болсаңыз, Сізге оның босанғанға дейінгі бақылауды, соның ішінде алғашқы ультрадыбыстық сканерлеуді жоспарлай бастауы үшін қабылдауға жазылу керек.
- NHS UK. You and your baby at 9-12 weeks pregnant [Online]. Available at: www.nhs.uk/conditions/pregnancy-and-baby/pages/pregnancy-weeks-9-10-11-12.aspx Page last reviewed: 17 July 2018. Next review due: 17 July 2021.
- Deans A. Your New Pregnancy Bible, The experts’ guide to pregnancy and early parenthood. 4th ed. London: Carroll & Brown Publishers Limited, 2013. p. 33.
- Curtis GB, Schuler J. Your pregnancy week by week. 7th ed. Cambridge: Fisher books, 2011. p. 129.
- Murkoff H, Mazel S. What to Expect When You’re Expecting. 4th ed. London: Simon & Schuster Ltd, 2009. p. 169.
- NHS. Signs and symptoms of pregnancy [Online]. Available at: https://www.nhs.uk/conditions/pregnancy-and-baby/signs-and-symptoms-pregnancy/ Page last reviewed: 6 October 2018. Next review due: 6 October 2021.
- Noel M. Lee, M.D., Gastroenterology Fellow and Sumona Saha, M.D., Assistant Professor of Medicine. Nausea and Vomiting of Pregnancy. 2011. Pub 2013. [Online] Available at: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3676933/
- NHS Start 4 Life. 1st trimester, week 10 [Online]. Available at: https://www.nhs.uk/start4life/pregnancy/week-by-week/1st-trimester/week-ten/
- NHS. Vaginal bleeding in pregnancy [Online]. Available at: https://www.nhs.uk/conditions/pregnancy-and-baby/vaginal-bleeding-pregnant/ Page last reviewed: 26 January 2018. Next review due: 26 January 2021.
- NHS. Stomach pain in pregnancy [Online]. Available at: https://www.nhs.uk/conditions/pregnancy-and-baby/stomach-pain-abdominal-cramp-pregnant/ Page last reviewed: 1 May 2018. Next review due: 1 May 2021.
- Claudio N. Soares and Brook Zitek. Reproductive hormone sensitivity and risk for depression across the female life cycle: A continuum of vulnerability? 2008. [Online] Available at: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2440795/
- NHS. Why are pregnant women at higher risk of flu complications? [Online]. Available at: www.nhs.uk/chq/Pages/3096.aspx?CategoryID=5 [Page last reviewed: 20 January 2017. Next review due: 20 January 2020.
- Department of Health. Report on Health and Social Subjects 41. Dietary Reference Values for Food Energy and Nutrients for the United Kingdom. London: TSO, 1991.
- Department of Health and the Food Standards Agency. National Diet and Nutrition Survey: Headline results from Years 1, 2 and 3 (combined) of the Rolling Programme (2008/2009-2010/11) [Online]. 2012. Available at: www.natcen.ac.uk/media/175123/national-diet-and-nutrition-survey-years-1-2-and-3.pdf
- European Union. Commission Regulation (EC) No 983/2009 of 21 October 2009 on the authorisation and refusal of authorisation of certain health claims made on food and referring to the reduction of disease risk and to children’s development and health. OJ L 277 2009;3-12.
- NHS UK. Vitamins and nutrition in pregnancy [Online]. 2013. Available at: www.nhs.uk/conditions/pregnancy-and-baby/pages/vitamins-minerals-supplements-pregnant.aspx Page last reviewed: 26 January 2017. Next review due: 26 January 2020.
- NHS choices. How much weight will I put on during my pregnancy? [Online]. Available at: https://www.nhs.uk/chq/Pages/2311.aspx?CategoryID=54 Page last reviewed: 18 October 2018. Next review due: 18 October 2021.
Соңғы жаңарту: 2019 жылғы 23 қазан
