Оқу уақыты: 4 минут
Жүктіліктің 17-аптасы — қанша ай?
4-ай (2-триместр)
Баланың 17-аптада дамуы
Осы аптада Сіздің сәбиіңіз өздігінен тыныс ала бастайды.
Жаттығулар және фитнес
Жүктілік — бұл жаттығудан бас тартуға себеп емес, ең бастысы — қауіпсіздік ережелерін сақтау.
Тамақтану және рацион
«Күн дәрумені» — Д дәруменін жинаңыз.
Баланың 17-аптада дамуы
Менің баламның мөлшері қандай? Және ол қалай көрінеді?
17 аптада Сіздің балаңыздың салмағы шамамен 150 г1 болуы керек және еңбегінен сегізкөзге дейін шамамен 13 см болуы керек2. Осы уақытқа дейін оның басы денеге қатысты үлкен болды, бірақ қазір ол «қуып жете» бастайды және салмақ қосады. Шамамен осы уақытта май жинайтын майлы тін пайда болады3.
Шаш, қас және кірпік өсе береді4. Тыныс алу жүйесі де дамып келеді және Сіздің балаңыз кеуде қуысы көтеріліп, төмендеген сайын тыныс ала бастайды. 17-аптада нәрестенің жүрек соғысы минутына шамамен 140-150 соққы болуы мүмкін2, бұл ересектердің орташа тыныштық ауқымына қарағанда әлдеқайда жылдам (минутына 60-100 соққы).
Жүктіліктің 17-аптасы (екінші триместр)
Менің денемде не болып жатыр?
Сіздің ұрықжолдасыңыз Сіздің балаңызбен бірге өсіп, оттегі мен қоректік заттарды көбірек жеткізіп, оның қанын зиянды заттардан тазартады6. Жүктіліктің соңына қарай ұрықжолдастың салмағы 500 грамм болады. Туылғанға дейін ол нәрестеге өмірдің алғашқы 3 айында оны қорғауға көмектесетін антиденелер береді6.
Сонымен қатар, нәресте мен ұрықжолдас өскен сайын Сіздің беліңіз жоғала бастайды. Бұл Сіздің жатырыңыз жамбастың сыртына көтеріліп, 17-аптаға дейін дөңгеленген ішіңізді баса көрсететіндіктен болады. Сондай-ақ, Сіз «жарқырауды» шығара бастайсыз - гормондардың жоғарылауы және қан ағымы теріде қызару түрінде байқалады7.
Алайда, бұл өзгерістер кейбір әйелдерде ұялшақтық пен мазасыздықты тудыруы мүмкін. Жүкті әйелдердің 10%-ы күйзеліс пен мазасыздықты сезінеді, бұл гормондық деңгейдің тұрақты өзгеруіне байланысты күшейеді7. Егер Сіз өзіңізді жайсыз сезінсеңіз, терапевтпен немесе акушер-гинекологпен сөйлесіңіз немесе біздің қолдау қызметінің мамандарының біріне хабарласыңыз.
Жүктіліктің 17-аптадағы белгілері
D дәруменінен басқа, балаңыздың сау дамуы үшін сізге көп мөлшерде темір қажет болады. Темір жетіспеушілігінің белгілеріне шаршау, ентігу және бозару жатады. Темір қоспаларын қабылдау туралы акушеріңізбен кеңесіңіз.
Жүктілік кезінде денеңізде көбірек су сақталады, сондықтан ұзақ уақыт тұру сұйықтықтың тобықтарға, қолдар мен аяқтарыңызға ағып кетуіне әкелуі мүмкін. Сондықтан, күн сайын бір сағат бойы аяқтарыңызды тік және жүрек деңгейінен жоғары көтеру ұсынылады.
Олар әдетте түнде болады, сондықтан тұрып, созылуды шешсеңіз, сүрініп құлап қалмас үшін шамдарды қосуды ұмытпаңыз. Аяқтарыңызға, тобықтарыңызға және табандарыңызға арналған жеңіл жаттығулар құрысуды жеңілдетуге көмектеседі8.
Денеңіз көбірек қан айдайтындықтан және гормондарыңыз тұрақсыз болғандықтан, ыстық толқындар пайда болуы мүмкін. Кең, тыныс алатын киім киіп, салқын сумен сулаңыз8.
Жүктілік гормондарының деңгейі — эстроген және прогестерон — тез артып, сіздің эмоцияларыңызға әсер етеді. Демалу және жеңіл жаттығулар сізге эмоционалды тұрақтылықты сезінуге көмектеседі.
Жүктілік гормоны прогестерон ас қорытуды баяулатады, бұл кебулерге және артық газға әкелуі мүмкін10.
D дәруменіне назар аударыңыз
D дәруменін алудың ең тиімді жолы - күн ванналары, атап айтқанда, ультракүлгін сәуле.
D дәрумені қабылдауды қалай арттыруға болады
D дәрумені жұмыртқа мен майлы балық сияқты кейбір тағамдарда болады. Алайда, оны жеткілікті мөлшерде тұтынғаныңызға көз жеткізудің ең жақсы жолы - оны 10 мкг қоспалар түрінде қабылдау. Кейбір пренатальды мульдәрумендерде D дәрумені бар немесе оны жеке қоспа ретінде тұтынуға болады. Сондай-ақ, рационыңызға келесі тағамдарды қосу арқылы D дәруменін тұтынуды арттыруға болады:
- Майлы балықтар, соның ішінде майшабақ, скумбрия, сардина, албырт, алабалық (тұтынуды аптасына 2 порциямен шектеңіз).
- Жұмыртқа - сарыуызында D дәрумені бар.
- Байытылған тағамдар — сүт пен құрғақ таңғы астың кейбір брендтеріне D дәрумені қосылады.
Ғылыми түсініктеме
D ДӘРУМЕНІ
Nutricia базасында
D дәрумені жүктілік кезінде дұрыс тамақтанудың ажырамас бөлігі. Бұл Сіздің балаңыздың сүйектерінің өсуіне және дамуына ықпал ететін, сондай-ақ оның ағзасындағы кальций мен фосфат деңгейін реттейтін маңызды рөл атқарады13. Сонымен қатар, бала туылғаннан кейін D дәрумені тапшылығының қаупін азайтады.
Сіз қазір тұтынатын D дәрумені жүктілік кезінде сәбидің сүйектерінің дамуына көмектесіп қана қоймай, сондай-ақ сәбидің ағзасында оны өмірдің алғашқы бірнеше айында қолдайтын қорларды толықтырады14.
Жүктілік кезіндегі бас ауруы
Кейбір әйелдер жүктіліктің басында бас ауруын сезінеді. Олар әдетте 4 айға дейін әлсірейді немесе жоғалады және Сіздің балаңызға зиян тигізбейді.
Парацетамол әдетте жүктілік кезінде және ана сүтімен емізу кезінде қауіпсіз, бірақ тек ең төменгі мөлшерде және мүмкіндігінше қысқа мерзімде. Нұсқауларды орындаған кезде, Сізге немесе Сіздің балаңызға зиянды салдары болмайды15. Парацетамолдың мөлшері мен курсы туралы жалпы тәжірибе дәрігерімен немесе акушер-гинекологпен кеңесіңіз.
Ауырсынуды басатын дәрілерді алып тастау ұсынылады
Жүктілік кезінде немесе ана сүтімен емізу кезінде бас тарту керек кейбір ауырсынуды басатын дәрілер бар. Оларға ибупрофен немесе напроксен сияқты стероидты емес қабынуға қарсы препараттар, тек Сіздің дәрігеріңіз тағайындаған жағдайларды қоспағанда, сондай-ақ құрамында кодеин және басқа опиаттар бар дәрілер кіреді15.
Бас ауруы немесе преэклампсия?
Егер Сізде бас ауруы пайда болса, бұл преэклампсияның белгісі болуы мүмкін15. Бұл ауру әдетте әйелдерде жүктіліктің 20 аптасында немесе босанғаннан кейін көп ұзамай пайда болады.
Преэклампсия жағдайларының көпшілігі жеңіл, бірақ бақыланбаған немесе емделмеген жағдайда, ауыр асқынуларға әкелуі мүмкін.
Преэклампсия неғұрлым ерте диагноз қойылса, соғұрлым Сіз және Сіздің балаңыз үшін қауіпсіз болады. Егер Сізде келесі белгілермен бірге қатты бас ауруы болса, дәрігерге, акушер-гинекологқа немесе перзентханаға қоңырау шалыңыз:
- Көру қабілетінің бұзылуы
- Көздің алдындағы ұшқындар немесе шыбындар
- Қабырға астында ауырсыну
- Құсу
- Беттің, қолдың, аяқтың немесе тобықтың ісінуі
- NHS UK. You and your baby at 17-20 weeks pregnant [Online]. 2013. Available at: www.nhs.uk/conditions/pregnancy-and-baby/pages/pregnancy-weeks-17-18-19-20.aspx Page last reviewed: 17 July 2018. Next review due: 17 July 2021.
- Murkoff H, Mazel S. What to Expect When You’re Expecting. 4th ed. London: Simon & Schuster Ltd, 2009.
- Curtis GB, Schuler J. Your pregnancy week by week. 7th ed. Cambridge: Fisher books, 2011.
- Deans A. Your New Pregnancy Bible, The experts’ guide to pregnancy and early parenthood. 4th ed. London: Carroll & Brown Publishers Limited, 2013.
- NHS UK. How do I check my pulse? [Online]. 2013. Available at: www.nhs.uk/chq/Pages/2024.aspx?CategoryID=72 Page last reviewed: 22 February 2018. Next review due: 22 February 2021.
- NHS UK. What is the placenta? [Online] Available at: https://www.nhs.uk/common-health-questions/pregnancy/what-is-the-placenta/ Page last reviewed: 3 September 2018. Next review due: 3 September 2021.
- NHS UK. Start for Life. Week-by-week Guide to Pregnancy. [Online] Available at: https://www.nhs.uk/start4life/pregnancy/week-by-week/2nd-trimester/week-17/ [Accessed: November 2019]
- 10 common pregnancy complaints. [ONLINE] Available at: https://www.tommys.org/pregnancy-information/im-pregnant/early-pregnancy/10-common-pregnancy-complaints Page last reviewed: April 10 2018. Next review due: April 10 2021.
- Claudio N. Soares and Brook Zitek. Reproductive hormone sensitivity and risk for depression across the female life cycle: A continuum of vulnerability? 2008. [Online] Available at: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2440795/ [Accessed: November 2019]
- NHS Start 4 Life. 1st trimester, week 10 [Online]. Available at: https://www.nhs.uk/start4life/pregnancy/week-by-week/1st-trimester/week-ten/ [Accessed November 2019]
- Department of Health. Report on Health and Social Subjects 41. Dietary Reference Values for Food Energy and Nutrients for the United Kingdom. London: TSO, 1991.
- Department of Health and the Food Standards Agency. National Diet and Nutrition Survey: Headline results from Years 1, 2 and 3 (combined) of the Rolling Programme (2008/2009-2010/11) [Online]. 2012. Available at: https://assets.publishing.service.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/207708/NDNS-Y3-report_All-TEXT-docs-combined.pdf [Accessed:November 2019]
- European Union. Commission Regulation (EC) No 983/2009 of 21 October 2009 on the authorisation and refusal of authorisation of certain health claims made on food and referring to the reduction of disease risk and to children’s development and health. OJ L 277 2009;3-12. [Accessed: November 2019]
- NHS UK. Vitamins and nutrition in pregnancy [Online]. 2013. Available at: www.nhs.uk/conditions/pregnancy-and-baby/pages/vitamins-minerals-supplements-pregnant.aspx Page last reviewed: 26 January 2017. Next review due: 26 January 2020.
- NHS UK. Can I take paracetamol when I’m pregnant? [Online] Available at: https://www.nhs.uk/common-health-questions/pregnancy/can-i-take-paracetamol-when-i-am-pregnant/ Page last reviewed: 1 June 2018. Next review due: 1 June 2021.
Соңғы жаңарту: 2019 жылғы 18 желтоқсан.
