Оқу уақыты: 4 минут
1-4 апта: жүктілік белгілері және баланың дамуы
1-ай (1-триместр)
Баланың 1-4 аптада дамуы
Ұрықтанғаннан кейін 90 сағат ішінде жасушалар ұсақ бөлшектерге бөліне бастайды.
Ұрықжолдас
Сіздің ұрықжолдасыңыздың рөлі туралы көбірек біліңіз
C дәрумені
С дәрумені ағзаны өмір бойы қалай қолдайтынын біліңіз.
Баланың 1-4 аптада дамуы
Менің баламның мөлшері қандай? Және ол қалай көрінеді?
Бұл кезеңде Сіз әлі ештеңе көре алмайсыз. Сіздің жаңадан ұрықтанған жұмыртқа жасушаңыз зигота деп аталады1. Ұрықтанғаннан кейін 90 сағаттан кейін ол жатыр түтіктерінен жатырға ауысатын ұсақ бөлшектерге бөліне бастайды. Төрт аптадан кейін Сіздің балаңыз көкнәр тұқымының көлеміндей болады және қағанақ қаппен қорғалады. Бұл қап құрсақта жастық пен жұмсақтық жасау үшін сұйықтықпен толтырылған және Сіздің балаңызды тамақтандыратын кішкентай сарысы қабына бекітілген. Сыртқы қабат кейінірек ұрықжолдасқа айналады, ол Сіздің балаңызды оттегімен және қоректік заттармен қамтамасыз етеді2.
Овуляциядан кейін шамамен 6-10 күн ішінде бластоциста - ақшыл дақтарға ұқсайтын жасушалар шоғыры пайда болады. Ол жатыр қабырғасына бекітіледі.1.
Жүктіліктің ерте кезеңдері
Денедегі өзгерістер
Сіздің жүктілігіңіз сырттан көрінуі екіталай - жас аналардың көпшілігінде 12 аптаға дейін іші көрінбейді. Сондай-ақ, Сіз жүктілік белгілерін сезбейтін шығарсыз. Бірақ бұл ағзада «жүктілік гормоны» — адамның хорионикалық гонадотропині (АХГ) пайда бола бастағанда өзгереді2. Дегенмен, Сізде мүлдем жаңа мүше — ұрықжолдас пайда бола бастайды.
Жүктіліктің 4 аптасына дейін Сіздің балаңыз кішкентай сарысы қабынан тамақ алады, бірақ уақыт өте келе оны ұрықжолдас алмастырады 2. Бұл жаңа мүше Сіздің балаңызды өсу мен даму үшін қажетті оттегімен және қоректік заттармен қамтамасыз етеді. Сондай-ақ, ұрықжолдас өсіп келе жатқан ағзаны жүктілік кезінде жұқпаларға төзімді ету үшін оған антиденелер береді3.
Ұрықжолдастың тағы бір қызметі — гормондардың өндірісі3. Олар Сіздің балаңыздың өсуіне және дамуына көмектеседі және сонымен бірге Сіздің ағзаңызда болып жатқан өзгерістерді қолдайды. Мысалы, прогестерон мен релаксин жатырдың бұлшықет тінінің серпімділігін арттырады, бұл Сіздің туылмаған балаңыздың өсуіне қарай созылып, ұлғаюы мүмкін4.
1-4 аптадағы жүктілік белгілері5
Жүктіліктің ерте белгілері байқалмауы немесе жеңіл болуы мүмкін. Сізде келесі белгілер пайда болуы мүмкін:
- етеккірдің кешігуі
- кіші дәретке жиі бару
- аузындағы металл дәмі
- тағамды қалаулардың өзгеруі
- таңертең өзін нашар сезіну және жүрек айнуы
- қынаптан сүтті-ақ бөліністер (бұл қалыпты жағдай).
С дәруменіне назар аударыңыз
С дәрумені жүктіліктің алғашқы 4 аптасында өте маңызды. Бұл жасушалардың саулығын сақтауда үлкен рөл атқарады және коллаген синтезіне қатысады, бұл сәбиде тері, қан тамырлары және шеміршек сияқты дәнекер тіндер мен мүшелердің пайда болуына көмектеседі6. Сондай-ақ коллаген Сіздің тез өсіп келе жатқан ұрықжолдастың құрылыс материалдарының бірі болып табылады.
С дәрумені иммундық жүйені қолдайды, жасушалардың саулығын сақтайды және жараларды емдеуге көмектеседі6.
ҒЫЛЫМИ ТҮСІНІКТЕМЕ
C ДӘРУМЕНІ
С дәрумені қалыпты өсуді, сүйектің беріктігін және жараларды емдеуді қолдайтын талшықты коллаген өндірісі үшін қажет. Ол сондай-ақ Сіздің балаңызға өмірінің алғашқы 6 айында үйрену және өсу үшін темірді сіңіруге және сақтауға көмектеседі7.
С дәрумені гемдік емес темірдің (асжапырақ, брокколи және құлпынай сияқты өсімдіктерде кездеседі) қанға сіңуіне ықпал етеді8. Темір — қанның негізгі компоненті, ол бүкіл денеге оттегін тасымалдайды, оны және Сіздің сәбиіңізді жеткізеді9. Бұл микроэлементтің сау қоры Сіздің балаңыздың когнитивті дамуы үшін өте маңызды.
Жүктілік кезінде С дәруменінің ұсынылатын тәуліктік мөлшері - 40 мг, ал соңғы триместрде - 50 мг. Ана сүтімен емізу кезінде С дәруменін тұтынуды 70 мг дейін арттыру ұсынылады10.
Бұл дәрумен суда ериді, яғни ағзада жинала алмайды, сондықтан жүктілік кезінде оны күнделікті тұтыну маңызды. Жақсы жаңалық — жемістер мен көкөністердің көп мөлшерін қамтитын теңдестірілген рационның арқасында, Сіз өзіңізді және Сіздің балаңызды қолдау үшін қажет С дәруменінің тәуліктік нормасын жаба аласыз11.
Жүктілік кезінде бас тарту керек тағамдар
Жүктіліктің әртүрлі апталарында тамақтануда ешқандай айырмашылықтар жоқ, жалпы алғанда, бала көтерудің барлық кезеңінде келесі тағамдардан бас тарту ұсынылады:
Шикі және шала піскен ет
Пастерленбеген сүт және сүт өнімдері
Бауыр және құрамында А дәрумені көп тағамдарды шамадан тыс тұтыну
Жүктілік кезінде салмақтың қандай өсуі оңтайлы болып саналады?
Жүктілік кезінде салмақ қосу жүктілікке дейінгі сіздің салмағыңызға байланысты және әйелдер арасында әртүрлі болуы мүмкін. Болашақ аналардың көпшілігі жүктілік кезінде 10 кг-нан 12,5 кг-ға дейін салмақ қосады, оның бір бөлігі өсіп келе жатқан баланың салмағын құрайды13.
- Deans A. Your New Pregnancy Bible, The experts’ guide to pregnancy and early parenthood. 4th ed.London: Carroll & Brown Publishers Limited, 2013. p.14.
- NHS. Start 4 Life. 1st trimester, week 4 [Online]. Available at: https://www.nhs.uk/start4life/pregnancy/week-by-week/1st-trimester/week-4/ [Accessed October 2019].
- NHS. What is the placenta? [Online]. Available at: https://www.nhs.uk/common-health-questions/pregnancy/what-is-the-placenta/ Page last reviewed: 3 September 2018.Next review due: 3 September 2021.
- You and your hormones, Placenta [Online]. Available at: https://www.yourhormones.info/glands/placenta/ Page last reviewed: February 2018.
- NHS. Signs and symptoms of pregnancy [Online]. Available at: https://www.nhs.uk Page last reviewed: 8 October 2019. Next review due: 8 October 2022.
- Maggini S et al. Essential Role of Vitamin C and Zinc in Child Immunity and Health. J Int Med Res 2010; 38: 386 — 414.
- NHS. Vitamins for children [Online]. Available at: https://www.nhs.uk/Conditions/pregnancy-and-baby/Pages/vitamins-for-children.aspx Page last reviewed: 1 February 2018. Next review due: 1 February 2021.
- British Nutrition Foundation. Vitamins [Online]. Available at: https://www.nutrition.org Page created July 2009. Revised February 2016.
- NHS. Iron [Online]. Available at: https://www.nhs.uk/conditions/vitamins-and-minerals/iron/ Page last reviewed: 3 March 2017. Next review due: 3 March 2020. 10
- British Nutrition Foundation. Nutrition Requirements [Online]. Available at: https://www.nutrition.org.uk/attachments/article/234/Nutrition%20Requirements_Revised%20Oct%202016.pdf Last reviewed: Oct 2016. Next review due: Oct 2019.
- NHS. Vitamins, supplements and nutrition in pregnancy, Vitamin C [Online]. Available at: https://www.nhs.uk/conditions/pregnancy-and-baby/vitamins-minerals-supplements-pregnant/ Page last reviewed: 26 January 2017. Next review due: 26 January 2020.
- NHS choices. How much weight will I put on during my pregnancy? [Online]. Available at: https://www.nhs.uk/chq/Pages/2311.aspx?CategoryID=54 Page last reviewed: 18 October 2018. Next review due: 18 October 2021.
Соңғы жаңарту: 2019 жылғы 03 желтоқсан.
