Оқу уақыты: 4 минут
Жүктіліктің 13-аптасы — қанша ай?
3-ай (1-триместр)
Баланың 13-аптадағы дамуы
Сіздің балаңызда дауыс желбезегі дамиды.
Жүктілік белгілері
Сізде бірінші триместр аяқталды — жүктілік белгілерін байқайсыз ба?
Тамақтану және рацион
Тағамдық талшықтар ас қорыту жүйесінің біркелкі жұмыс істеуін қамтамасыз етуге көмектеседі.
Баланың 13-аптадағы дамуы
Менің баламның мөлшері қандай? Және ол қалай көрінеді?
Жүктіліктің 13-аптасында Сіздің сәбиіңіз шамамен 7 см және салмағы шамамен 25 г болады1, кішкентай шабдалы сияқты.
Сіздің балаңыз қазір тез өсіп келеді және өте белсенді — ол созылып, тепкілеп, аударылып кетеді, бірақ Сіз бұл қимылдарды сезінуіңіз екіталай.
Сіздің балаңызда дауыс желбезегі2, сондай-ақ, баста орналасуын өзгерте бастайтын көз бен құлақ3 дамиды. Айтпақшы, нәрестенің басы енді дененің қалған бөліктеріне қарағанда баяу өседі, сондықтан ол пропорционалды және кішкентай адамға ұқсайды. 21аптада бас денеден шамамен 3 есе аз болады, ал туылған кезде – 4 есе3.
Сіздің балаңыздың денесінде бауыр мен ұйқы безі жұмыс істей бастайды. Жынысына байланысты аналық бездер немесе аталық бездер пайда болады, сонымен қатар сыртқы жыныс мүшелері дами бастайды. Алайда осы кезеңде баланың жынысын анықтау әлі мүмкін емес1.
Жүктіліктің 13-аптасы (екінші триместр)
Менің денемде не болып жатыр?
Нәресте әлі кішкентай, бірақ Сіз оның итеріп жатқанын байқай аласыз, ал Сіздің жатырыңыз жоғары қарай жылжып, ішіңізді дөңгелектейді. Жақсы жаңалық бар: егер Сізде бұрын жиі зәр шығаруға деген ұмтылыс болса, жатырдың орналасуы өзгерген сайын қуыққа қысым төмендейді (Егер Сіз зәр шығару кезінде ауырсынуды сезсеңіз, жалпы тәжірибе дәрігеріне немесе акушер-гинекологқа барыңыз - бұл жұқпаның белгісі болуы мүмкін).
Жүктіліктің осы кезеңінде жамбас аймағында әдеттегіден әлдеқайда көп қан бар, сондықтан кейбір әйелдерде жыныстық қатынасқа құштарлық күрт артады. Егер жалпы тәжірибе дәрігері немесе акушер-гинеколог Сізге одан бас тартуды ұсынбаса, онда жүктілік кезіндегі жыныстық қатынас өте қауіпсіз4.
Осы аптадағы тағы бір маңызды оқиға Сіздің ұрықжолдасыңызға байланысты. Қазір ол толығымен дамыған, бірақ жүктілік кезінде одан әрі өсе береді5. Ұрықжолдас кіндік арқылы нәрестеге оттегін, қоректік заттарды, гормондар мен антиденелерді жеткізуге көмектеседі, сонымен қатар ол Сіздің балаңыздың қалдықтарын кетіреді. Бұл өте күрделі процесс болғанымен, Сіз оны мүлдем байқамайсыз.
Жүктіліктің 13-аптадағы белгілері
Сіз іштің ауырсынуын сезінуіңіз мүмкін. Бұл жатырдың ұлғаюынан туындайды және «дөңгелек байлам ауруы» деп аталады.»4.
Бұл белгілер жүктіліктің алғашқы кезеңдерінде ағзадағы гормоналды өзгерістерге байланысты жиі кездеседі. Олар жеңіл жүрек айнуын және іштің ауырсынуын тудыруы мүмкін.
Ас қорыту проблемаларының бұл түрлерінің екі себебі бар: гормоналды өзгерістер және нәрестенің асқазанға жақын орналасуы.
Жамбас аймағына қан ағымы артқан сайын, денеңіз лейкорея деп аталатын сүтті сұйықтық бөле бастайды. Бұл сұйықтық қынапты инфекциядан қорғау үшін қажет. Егер сіз күшті иісті, түстің немесе құрылымның өзгеруін байқасаңыз, бұл инфекцияның белгісі болуы мүмкін. Сондықтан акушер-гинекологпен кеңесуді ұсынамыз4.
Жүктіліктің екінші триместріне аяқ басқан болсаңыз да, таңертеңгілік жүрек айну, ерекше тамаққа құмарлық және көңіл-күйдің өзгеруі сияқты белгілер бірден жоғалып кетпейді. Бұл белгілердің кейбіреулері екінші триместрге дейін сақталуы мүмкін4.
Гормондар сізді қызыл иек ауруына бейім етеді.
Талшыққа назар аударыңыз
Тағамдық талшық — жүктілік кезінде дұрыс тамақтанудың маңызды бөлігі, бірақ көптеген әйелдер оны жеткілікті мөлшерде тұтынбайды6. Бұл өсімдік негізіндегі зат іш қату кезінде нәжісті қалыпқа келтіруге қалай көмектесетінін және одан арылуға құрамында тағамдық талшықтар көп қандай тағамдар көмектесетінін біліңіз.
Тағамдық талшықтар туралы фактілері
Тағамдық талшықтар — жүктілік кезіндегі дұрыс тамақтанудың маңызды бөлігі, ол ас қорыту жүйесінің үздіксіз жұмысын қамтамасыз етеді.
Өсімдік тағамдарында кездесетін талшық, — бұл Сіздің ағзаңыз сіңіре алмайтын өнімнің бір бөлігі. Ол ас қорыту жүйесі арқылы ерімей қозғалады және осылайша басқа қалдықтардың ағзадан тиімдірек шығарылуына көмектеседі.
Зерттеулер көрсеткендей, талшыққа бай диета ішектегі жақсы бактериялардың көбеюіне ықпал етеді және оларға қысқа тізбекті май қышқылдары (ҚМҚ) сияқты қорғаныс заттарын шығаруға көмектеседі7.
Талшықтың негізгі көздері
- Кебек және ірі үгінді ұн — көптеген таңғы асқа арналған үлпектер мен нанда кездеседі.
- Сұлы майы — күннің басынан бастап Сіздің талшықтар қорыңызды толықтыру үшін ботқаны жеңіз.
- Қоңыр күріш — құрамында талшық көп осы сұрыпқа, ақ сұрыптардан гөрі, артықшылық беріңіз.
- Тамыр жемістілер — жақсы көздер сәбіз және картоп болып табылады.
- Жемістер — оның ішінде кептірілген жемістер. Өрік пен інжір талшыққа әсіресе бай.
Зығыр тұқымдары жүктілік кезінде танымал қоспаға айналып келеді, өйткені олар талшықтар мен қоректік заттарға, соның ішінде Омега майларына бай. Алайда, олар жүкті және бала емізетін әйелдерге ұсынылмайды, өйткені олардың Сіздің балаңыздың денсаулығына тигізетін пайдасы туралы қарама-қайшы мәліметтер бар8.
Ғылыми түсініктеме
Тағамдық талшықтар
Nutricia базасында
Талшықтың екі түрі бар: еритін және ерімейтін. Біріншісі - суда ерімейді және ағзада ыдырамайды. Ол бүкіл ас қорыту жүйесінен өтіп, сұйықтықтарды сіңіріп, басқа қалдықтардың қозғалуына көмектеседі.
Еритін талшық суды сіңіреді, бұл нәжісті сұйық етеді және оңай шығады. Ол сондай-ақ холестерин мен май қышқылдарын сіңіреді, қанттың сіңу жылдамдығын баяулатады және ішектің рН тепе-теңдігін сақтайды7. Талшықтың ағзадағы холестерин деңгейін төмендету қасиеті жүрек ауруының қаупін азайтуға көмектеседі.
- NHS UK. You and your baby at 13-16 weeks pregnant [Online]. 2013. Available at: www.nhs.uk/conditions/pregnancy-and-baby/pages/pregnancy-weeks-13-14-15-16.aspx Page last reviewed: 17 July 2018. Next review due: 17 July 2021.
- Murkoff H, Mazel S. What to Expect When You’re Expecting. 4th ed. London: Simon & Schuster Ltd, 2009.
- Curtis GB, Schuler J. Your pregnancy week by week. 7th ed. Cambridge: Fisher books, 2011.
- NHS UK. Week 13 – your second trimester. [ONLINE] Available at: https://www.nhs.uk/start4life/pregnancy/week-by-week/2nd-trimester/week-13/ [Accessed: November 2019]
- 13 weeks pregnant: advice, symptoms and what to expect [ONLINE] Available at: https://www.motherandbaby.co.uk/ [Accessed: November 2019]
- NHS UK. Why is fibre important? [Online]. 2013. Available at: www.nhs.uk/chq/Pages/1141.aspx?CategoryID=51&SubCategoryID=167 Page last reviewed: 1 August 2018. Next review due: 1 August 2021.
- British Nutrition Foundation. Dietary Fibre. [ONLINE] Available at: https://www.nutrition.org [Accessed November 2019]
- WebMD. Elaine Magee, MPH, RD. The Benefits of Flaxseed. Page 3: Who shouldn’t use flaxseed. [ONLINE] Available at: https://www.webmd.com/diet/features/benefits-of-flaxseed#2 [Acessed: November 2019]
Соңғы жаңарту: 2019 жылғы 18 желтоқсан
