Оқу уақыты: 4 минут
Жүктіліктің 10-аптасы — қанша ай?
3-ай (1-триместр)
Баланың 10-аптасында дамуы
Сіздің балаңыздың миы қарқынды даму кезеңінде.
Салмақ қосу
Жүктілік кезінде салмақ қосу туралы көбірек біліңіз.
Темір
Темірдің рөлі және оны Сіздің рационыңызбен қалай жеткілікті мөлшерде тұтынуға болатыны туралы көбірек біліңіз.
Баланың 10-аптасында дамуы
Менің баламның мөлшері қандай? Және ол қалай көрінеді?
Жүктіліктің 10-аптасында Сіздің балаңыз ұзындығы 3 см-ден 4 см-ге дейін өседі1,2 және шамамен інжір өлшеміндей айналады. Ол қазірдің өзінде нәрестеге ұқсайтынына қарамастан, оның басы әлі де пропорционалды емес үлкен — бұл оның миының осы ерте кезеңде өтіп жатқан қарқынды дамуымен байланысты3.
Сіздің балаңыздың дамып келе жатқан жақ сүйегінің ішінде кішкентай тіс бүршіктері пайда болады және олардың кішкентай құлақ арналары қалыптасады4. Сонымен бірге бүкіл денеде сүйектер мен шеміршектер өсе бастайды2.
Жүктіліктің 10-аптасы (бірінші триместр)
Менің денемде не болып жатыр?
Сіз 10-аптада іштің дөңгелене бастағанын байқай аласыз. Алайда, бұл кезеңде кейбір аналар жүктіліктің сыртқы белгілерін әлі көрсетпейді.
Жүктіліктің 10-аптадағы белгілері5
Барлық жүкті әйелдер жүктіліктің әртүрлі белгілері байқалады. 6-аптада Сіз төмендегі белгілердің кез келгенін сезінуіңіз мүмкін немесе ешқайсысын сезінбеуіңіз мүмкін:
Кеудеңіздің көлемі ұлғаюы мүмкін, бұл ауырсынуды тудыруы мүмкін. Сондай-ақ, денеңіз емізуге дайындалып жатқанда емізіктеріңіздің көрініп, түсі күңгірттеніп бара жатқанын байқауыңыз мүмкін.
Алғашқы 12 апта ішінде гормоналды өзгерістер сізді шаршаған немесе шаршаған сезінуге әкелуі мүмкін.
Жүкті аналардың 80%-ы жүктіліктің бірінші триместрінде таңертеңгілік құсу мен жүрек айнуын сезінеді.6 Бұл жағдай күннің кез келген уақытында пайда болуы мүмкін және әртүрлі жолдармен, жеңіл жүрек айнуынан бастап күні бойы жүрек айну сезіміне дейін көрінуі мүмкін.
Жүктілік гормоны прогестерон ас қорытуды баяулатады, бұл кебулерге және артық газға әкелуі мүмкін7.
Жүктіліктің ерте кезеңінде жеңіл құрысулар мен қан кетулер жиі кездеседі8,9. Дегенмен, егер ауырсыну күшейе түссе (етеккір кезіндегі құрысулардан гөрі қаттырақ) немесе қан кету өте көп болса, дәрігерге хабарласуыңыз керек.
Дәретханаға жиі бару жүктіліктің алғашқы кезеңдерінің ең көп таралған белгілерінің бірі болып табылады. Бұл жатырдың ұлғаюымен қуыққа қысым түсіруіне байланысты.
Жүктілік гормондарының деңгейі - эстроген және прогестерон - алғашқы 12 аптада тез көтеріледі және сіздің эмоцияларыңызға әсер етеді. Демалу және жеңіл жаттығулар сізге эмоционалды тұрақтылықты сезінуге көмектеседі.
Темірге назар аударыңыз
Темір — жүктілік кезінде дұрыс тамақтанудың негізгі қоректік заттарының бірі. Бұл Сіздің қан жасушаларыңызға оттегін бүкіл денеге және Сіздің сәбиіңізге тасымалдауға, сондай-ақ олардың когнитивті функцияларын қалыпты дамытуға көмектеседі.
Жүктілік кезінде Сіз үнемі темір деңгейіне тест тапсырасыз. Алайда, егер Сіз кенеттен сылбырлық және әлсіздік сезінсеңіз, бұл туралы жалпы тәжірибе дәрігеріне немесе акушер-гинекологқа хабарлаңыз. Сізге біраз уақыт темір қоспаларын қабылдау қажет болуы мүмкін. Әйелдерге ұсынылатын темірдің тәуліктік мөлшері 14,8 мг құрайды11.
Темір қабылдауды көбейтіңіз
Темірге бай тағамдарға қызыл ет, майлы балық, жұмыртқа, кептірілген жемістер, дәрумендермен байытылған таңғы ас және дәнді нан, сондай-ақ кейбір жасыл жапырақты көкөністер жатады. Олардың барлығының құрамында темірден басқа маңызды қоректік заттардың кең ауқымы бар.
Кейбір қоректік заттар Сіздің ағзаңыздың темірдің сіңуіне әсер етеді. Мысалы, дәрумен бұршақ және жасыл жапырақты өсімдіктер сияқты өсімдік көздерінде кездесетін гемдік емес темірдің сіңуіне ықпал етеді11. Ал кальций, керісінше, бұл процеске кедергі келтіреді11. Сондай-ақ, шай мен кофенің құрамындағы илік заттар темірдің11 сіңуіне теріс әсер етуі мүмкін деп саналады.
Өсімдік көздерінен темірдің сіңімділігін арттыру үшін оларды С дәруменіне бай жемістермен немесе бір стақан шырынмен үйлестіріңіз.
Рационға келесі темірге бай тағамдарды қосыңыз:
- Майсыз ет (жақсы пісірілгеніне көз жеткізіңіз) және сардина сияқты майлы балық.
- Брокколи, кресс-салат, асжапырақ және қырыққабат сияқты қою-жасыл көкөністер.
- Жаңғақтар, әсіресе кешью.
- Бұршақ және үрмебұршақ, мысалы, ноқат және жасымық.
- Дәнді дақылдар, мысалы, кебекті нан және темірмен байытылған таңғы асқа арналған үлпектер.
- Өрік, қара өрік және мейіз сияқты кептірілген жемістер.
- Жұмыртқа.
Ғылыми түсініктеме
Темір
Темірді жеткілікті мөлшерде қабылдау қандағы эритроциттер мен гемоглобиннің пайда болуына көмектеседі, олар Сіздің денеңізде оттегін тасымалдайды12. Ағзадағы эритроциттердің сау мөлшері анемияның даму қаупін азайтады. Кейде темір тапшылығы анемиясы деп аталатын бұл жағдай Сізді шаршағыштық, тез шаршау және ентігу сезімін тудыруы мүмкін.
Жүктілік кезінде салмақтың қандай өсуі оңтайлы болып саналады?
Жүктілік кезінде салмақ қосу жүктілікке дейінгі сіздің салмағыңызға байланысты және әйелдер арасында әртүрлі болуы мүмкін. Болашақ аналардың көпшілігі жүктілік кезінде 10 кг-нан 12,5 кг-ға дейін салмақ қосады, оның бір бөлігі өсіп келе жатқан баланың салмағын құрайды13.
Егер Сіз әлі өзіңіздің терапевт дәрігеріңізге бармаған болсаңыз, Сізге оның босанғанға дейінгі бақылауды, соның ішінде алғашқы ультрадыбыстық сканерлеуді жоспарлай бастауы үшін қабылдауға жазылу керек.
1. Papaioannou GI et al. Normal ranges of embryonic length, embryonic heart rate, gestational sac diameter and yolk sac diameter at 6-10 weeks. Fetal Diagn Ther 2010;28(4):207-19.
2. Murkoff H, Mazel S. What to Expect When You’re Expecting. 4th ed. London: Simon & Schuster Ltd, 2009. p. 169.
3. Deans A. Your New Pregnancy Bible, The experts’ guide to pregnancy and early parenthood. 4th ed. London: Carroll & Brown Publishers Limited, 2013. p. 33.
4. NHS UK. You and your baby at 9-12 weeks pregnant [Online]. 2013. Available at: www.nhs.uk/conditions/pregnancy-and-baby/pages/pregnancy-weeks-9-10-11-12.aspx Page last reviewed: 17 July 2018. Next review due: 17 July 2021.
5. NHS. Signs and symptoms of pregnancy [Online]. Available at: https://www.nhs.uk/conditions/pregnancy-and-baby/signs-and-symptoms-pregnancy/ Page last reviewed: 6 October 2018. Next review due: 6 October 2021.
6. Noel M. Lee, M.D., Gastroenterology Fellow and Sumona Saha, M.D., Assistant Professor of Medicine. Nausea and Vomiting of Pregnancy. 2011. Pub 2013. [Online] Available at: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3676933/
7. NHS Start 4 Life. 1st trimester, week 10 [Online]. Available at: https://www.nhs.uk/start4life/pregnancy/week-by-week/1st-trimester/week-ten/
8. NHS. Vaginal bleeding in pregnancy [Online]. Available at: https://www.nhs.uk/conditions/pregnancy-and-baby/vaginal-bleeding-pregnant/ Page last reviewed: 26 January 2018. Next review due: 26 January 2021.
9. NHS. Stomach pain in pregnancy [Online]. Available at: https://www.nhs.uk/conditions/pregnancy-and-baby/stomach-pain-abdominal-cramp-pregnant/ Page last reviewed: 1 May 2018. Next review due: 1 May 2021.
10. Claudio N. Soares and Brook Zitek. Reproductive hormone sensitivity and risk for depression across the female life cycle: A continuum of vulnerability? 2008. [Online] Available at: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2440795/
11. Department of Health. Report on Health and Social Subjects 41. Dietary Reference Values for Food Energy and Nutrients for the United Kingdom. London: TSO, 1991.
12. European Union. Commission Regulation (EU) No 432/2012 of 16 May 2012 establishing a list of permitted health claims made on foods, other than those referring to the reduction of disease risk and to children’s development and health. OJ L 136 2012;1-40.
13. NHS choices. How much weight will I put on during my pregnancy? [Online]. Available at: https://www.nhs.uk/chq/Pages/2311.aspx?CategoryID=54 Page last reviewed: 18 October 2018. Next review due: 18 October 2021.
Соңғы жаңарту: 2019 жылғы 23 қазан
