Ақпаратты сарапшы растады
Сариева Эленора Сейдәліқызы
Бұл мақаланы Эленора Сейдәліқызы Сариева (Қоғамдық денсаулық сақтау магистрі (ҚДМ), PhD кандидаты, денсаулық сақтау менеджменті, жоғары санатты дәрігер. Рахат клиникасының неонатология бөлімінің меңгерушісі) дайындады
Аралас тамақтандыру — бұл ана сүті мен бейімделген сүт қоспасын үйлестіру. Кейбір отбасылар үшін бұл уақытша шара, ал басқалары үшін нәрестені қажетті мөлшерде тамақтандырумен қамтамасыз ете отырып, ана сүтімен емізуді жалғастырудың ыңғайлы тәсілі.
Түсіну маңызды: қосымша тамақтандыру қажеттілігі ананың «сүт жеткіліксіз» деген сезімімен ғана анықталмайды. Дене салмағын қосу, кіші дәретке бару саны, сору тиімділігі және баланың жалпы жай-күйі жағдайды бағалауға көмектеседі. Күмәнданған кезде, педиатрмен немесе ана сүтімен емізу жөніндегі кеңесшімен тамақтандыруды талқылау керек.
Қосымша тамақтадыру қажет болған кезде
Босанғаннан кейінгі алғашқы апталарда лактация әлі де бейімделеді, сондықтан жиі кеуде салу, кеудедегі мазасыздық немесе қысқа уақыттан кейін емгісі келуі сүт тапшылығын білдірмейді.
Егер сәби жеткілікті мөлшерде тамақтанбаса, қосымша тамақ қажет болуы мүмкін. Егер сәби нашар салмақ қосса, аз зәр шығарса, әлсіз болса немесе онда сұйықтық пен энергияның жеткіліксіз жеткізілуінің басқа белгілері болса, дәрігермен бірге шешім қабылдау өте маңызды.
Егер ананың мақсаты — ана сүтімен емізуді жалғастыру болса, бір мезгілде сүттің болжамды жетіспеушілігінің себебін түсіну маңызды: қолдану техникасы, тамақтандыру жиілігі, сору тиімділігі және басқа да мүмкін факторлар.
Негізгі қағида: алдымен кеуде, содан кейін қоспа!
Егер қосымша тамақтандыру қажет болса және анасы емізуді жалғастырғысы келсе, әдетте сәбиге алдымен ана сүтін, содан кейін қоспаны қажетті мөлшерде ұсыну ыңғайлы. Бұлай бөлу сүт бездерін ынталандыруға көмектеседі және барлық тамақтандыруды қоспамен алмастырмайды.
Мысалы: кеуде → тойғанын бағалау → қажет болса қоспамен тамақтандыру.
Қоспаның үлкен көлемін «кез-келген жағдайда» өз бетінше анықтамау керек. Қосымша тамақтану мөлшері сәби жасына, дене салмағына, ана сүтінің мөлшеріне және баланың жағдайына байланысты.
Қанша қоспаны беру керектігін қалай түсінуге болады
Барлық жаңа туған нәрестелерге сәйкес келетін әмбебап қосымша тағам порциясы жоқ. Бір бала бірнеше тамақтандырудан кейін аз мөлшерде қоспаны ала алады, ал екіншісіне медициналық себептерге байланысты көбірек қажет болады.
Сондықтан, қоспаның құтысындағы кестеге ғана назар аудару дұрыс емес: өндірушінің ұсыныстары, ең алдымен, қоспаны негізгі қуат көзі ретінде қабылдайтын балаларға арналған. Аралас тамақтандыру кезінде қосымша тамақтану көлемін дәрігермен бірге анықтаған дұрыс.
Бірте-бірте қоспаның көлемі салмақты қосуына және сәбидің қанша ана сүтін еметініне байланысты реттелуі мүмкін.
Қоспаны қалай таңдауға болады
Дені сау толыққанды сәби үшін әдетте нәрестелерге арналған және олардың жасына сәйкес бейімделген қоспа таңдалады.
Тек іштің түйілуі, құсу немесе мазасыздық салдарынан емдік, гипоаллергенді немесе басқа мамандандырылған қоспаларға ауысу қажет емес. Егер балада арнайы тамақтануды қажет ететін белгілер болса, қоспаның түрін педиатр анықтауы керек.
Сондай-ақ, балалар қоспасының үйдегі алмастырғыштарын дайындауға болмайды: олар сәбиді қажетті қоректік заттармен қамтамасыз етпеуі және денсаулыққа қауіп төндіруі мүмкін.
Бөтелкеден тамақтандыруға бола ма?
Бөтелке — жалғыз нұсқа емес. Баланың жасына және жағдайына байланысты тамақтандырудың әртүрлі әдістерін қолдануға болады. Егер сәби жақсы еметін болса, ал анасы ана сүтімен емізуді жалғастыруға тырысса, емізу әдісін таңдауды ана сүтімен емузі жөніндегі маманмен талқылауға болады.
Бөтелкені пайдаланған кезде, тамақтандыру қарқынын бақылап отыру және баланы барлық дайындалған көлемді ішуге мәжбүрлемеу маңызды. Егер сәби тойған болса, ол ертерек тоқтай алады.
Қоспаны қалай дұрыс дайындау керек
Қоспаны дайындаудың қауіпсіздігі әсіресе жаңа туған нәрестелер үшін өте маңызды.
Дайындау алдында қол жуып, таза ыдыстарды пайдалану керек. Су мен ұнтақты белгілі бір қоспаның нұсқауларына сәйкес қатаң түрде өлшеу керек: алдымен судың қажетті мөлшерін өлшейді, содан кейін ұнтақ қосады. Қоспаны көбірек қоюландыруға немесе керісінше оны қосымша сумен сұйылтуға болмайды — бұл тағамдық құндылығын өзгертеді және сәби үшін қауіпті болуы мүмкін.
Екі айға толмаған сәбилер, шала туылған нәрестелер және иммунитеті төмен балалар үшін CDC бактериялардың ластану қаупіне байланысты ұнтақ қоспасын дайындауда қосымша сақтық шараларын ұсынады.
Дайын қоспаны бөлме температурасында шексіз сақтауға болмайды. CDC нұсқауларына сәйкес, дайындалған қоспаны дайындағаннан кейін екі сағат ішінде, ал тамақтандыруды бастағаннан кейін бір сағат ішінде қолдану керек. Тамақтандырғаннан кейін қоспаның қалдықтарын төгіп тастау керек.
Аралас тамақтандыру кезінде лактацияны қалай сақтауға болады
Ана сүтінің мөлшері, атап айтқанда, кеудеге сүт өндіруге қаншалықты жиі сигнал беретініне байланысты. Егер сәби ана сүтімен емізуді қоспаның көп мөлшерімен үнемі алмастырса, сүт безін ынталандыру азаяды және сүт мөлшері біртіндеп төмендеуі мүмкін.
Сондықтан, егер қаласаңыз, лактацияны сақтау немесе көбейту үшін келесіні жасау пайдалы:
- баланы кеудеге жиі салу;
- кеуденің дұрыс ұсталуын қадағалау;
- қажеттіліксіз, емізуді өткізіп алмау;
- қажет болған жағдайда, кеңесшімен немесе дәрігермен сауып тастауды талқылау;
- баланың дене салмағының өсуін үнемі бақылап отыру.
Бұл ретте, аралас тамақтандыру ана сүті міндетті түрде жоғалады дегенді білдірмейді. Көптеген жағдайларда қосымша тамақтану көлемін уақыт өте келе азайтуға болады, бірақ мұны біртіндеп және сәбидің жағдайын ескере отырып жасаған дұрыс.
Баланың жеткілікті тамақтанатынын қалай түсінуге болады
Ылғал жөргектердің саны, нәжістің сипаты, нәрестенің мінез-құлқы және дене салмағының динамикасы жеке тамақтандыруға немесе кеудеге толу сезіміне қарағанда көбірек ақпарат береді. Салмақ динамикасы әсіресе маңызды - оны педиатр баланың жасын және басқа да ерекшеліктерін ескере отырып бағалайды.
Қоспаның мөлшерін өз бетінше арттырмау, себебі сәби жиі емшек сұрайды. Өмірдің алғашқы айларында жиі тамақтану қалыпты жағдай болуы мүмкін.
Аралас тамақтандыру кезінде жиі кездесетін қателіктер
№1 қате — сәби әр жылағаннан кейін тамақтандыру.
Жылау әрқашан қарнының ашқанын білдірмейді. Балаға байланыс, жылу, жөргекті ауыстыру немесе ұйықтауға көмектесу қажет болуы мүмкін.
№2 қате — қоспаның үлкен көлемін өз бетінше есептеу.
Артық тамақтандыру сәбидің кеудеге аз салынуына және лактацияның төмендеуіне әкелуі мүмкін.
№3 қате — қоспаны үнемі өзгертіп отыру.
Егер бала таңдалған қоспаға жақсы төзсе, оны себепсіз өзгерту қажет емес. Тамақтандыруды ауыстыру қажет болған жағдайда, педиатрдың ұсынысын алған жөн.
№4 қате — ұнтақ пен судың пропорциясын бұзу.
Қоспаны өндірушінің нұсқауларына сәйкес дәл дайындау керек.
№5 қате — баланы бөтелкедегі қоспаны ішіп тауысуына мәжбүрлеу.
Бала тамақтану көлемін өздігінен реттей алады. Оның қанығу белгілеріне назар аударыңыз.
Анасы есте сақтауы тиіс ең бастысы
Аралас тамақтандыру — өзін кінәлі сезінуге немесе ана сүтімен емізуді «сәтсіз» деп санауға себеп емес. Егер сәбиге қосымша тамақ қажет болса, ата-ананың міндеті - оған жеткілікті тамақтануды қамтамасыз ету және сонымен бірге, егер бұл отбасы үшін маңызды болса, емізуді жалғастыру.
Оңтайлы схема жеке тағайындалады: ана сүті тамақтанудың маңызды бөлігі болып қала береді, ал қоспа ана сүті жеткіліксіз болған кезде, қажетті тамақтану мөлшерін толтырады.
Нашар салмақ қосу, қатты ұйқышылдық немесе әлсіздік, сирек зәр шығару, сорумен қиындықтар, қайта құсу немесе басқа да алаңдатарлық белгілер үшін қоспаның көлемін өз бетінше түзетпей, дәрігермен кеңесу керек.
Ана сүтімен емізу өмірдің алғашқы алты айында тамақтанудың негізгі әдісі ретінде ұсынылады, содан кейін тиісті қосымша тамақтандырумен бірге жалғасады.
