Табиғи қорғаныс
Иммундық жүйені нығайтатын қоректік заттар
Балаңыздың иммундық жүйесі әлі де қалыптасу үстінде және ол есейген сайын нығая түседі. Балалық шақтағы жеңіл аурулар балаңыздың иммундық жүйесінің қалыптасуына көмектеседі, ал дұрыс тамақтану иммунитетті қолдайтын қоректік заттармен қамтамасыз етеді. Иммундық жүйенің дамуы мен өмір бойғы денсаулықты сақтауда қандай қоректік заттар маңызды рөл атқаратынын және балаңыздың рационын қажетті қоректік заттардың алуан түрімен қалай байытуға болатынын біліңіз.
Балаңыздың иммундық жүйесін нығайту
Балаңыздың иммундық жүйесі үнемі өзгеріп, қоршаған орта факторларына бейімделіп, нығая түседі. Микробтармен байланыста болу иммундық жүйеге қорғануды үйренуге көмектесіп, инфекцияларға төзімділікті арттырады. Балаңыздың тұтынатын тағамы ағзаның табиғи қорғанысын қолдап, аурулармен тиімді күресуіне ықпал етеді.
Ата-ана ретінде сіз балаңыздың дамып келе жатқан иммундық жүйесін дұрыс әрі теңгерімді тамақтануды қамтамасыз ету арқылы қолдай аласыз. Қоректік заттарға бай әртүрлі тағамдар мен пребиотиктердің жақсы көздері балаңыздың иммунитетін нығайтуға және ұзақ мерзімді денсаулығын сақтауға көмектеседі.
Пребиотикалық олигосахаридтер (пребиотиктер)
Пребиотиктер балаңыздың асқазан-ішек жолында тіршілік ететін пайдалы бактериялардың өсуін ынталандырады. Пайдалы бактериялардың қалыпты деңгейі ағзаны ықтимал зиянды бактериялардан қорғау үшін қажет. Осылайша, құрамында пребиотиктер бар тағамдар балаңыздың иммундық жүйесін табиғи түрде нығайтуға көмектеседі.
Пребиотиктер табиғи түрде келесі өнімдердің құрамында кездеседі:
- Банан
- Пияз
- Қызанақ
- Қояншөп
- Цикорий
- Сарымсақ
- Артишок
- Тұтас дәнді өнімдер
Кейбір балаларға арналған сүт қоспаларының құрамында да пребиотиктер бар. Олар теңгерімді тамақтануды толықтыра алады.
Темір
Балаңыздың дұрыс әрі теңгерімді рационына қызыл ет немесе өрік сияқты темірге бай тағамдарды қосу оның иммундық жүйесін қолдауға көмектеседі.
Темір ағзадағы оттегіні тасымалдайтын эритроциттер құрамындағы гемоглобин ақуызының түзілуінде маңызды рөл атқарады. Ол сәбилердің когнитивтік дамуын қалыпты деңгейде қолдайды, ал оның жетіспеушілігі иммундық жүйеге әсер етуі мүмкін.
Шын мәнінде, бір жастан асқан және темірді үнемі жеткіліксіз мөлшерде алатын балалардың иммундық жүйесінің қызметі әлсіреп, инфекцияларға төзімділігі төмендеуі мүмкін.
Сәбилердің өсуі мен дамуы үшін олардың рационындағы темір мөлшері ересектерге қарағанда шамамен 5 есе көп болуы қажет. Алайда балаңыздың күнделікті темірге деген қажеттілігін толық қамтамасыз ету кейде қиын болуы мүмкін.
Балаңыздың иммундық жүйесін нығайту үшін оның дұрыс әрі теңгерімді рационына темірге бай келесі тағамдарды қосуға тырысыңы:
- Ет — әсіресе қызыл ет
- Бауыр — А дәруменін шамадан тыс тұтынудың алдын алу үшін аптасына 1 ретпен шектеңіз
- Бұршақ
- Жаңғақтар
- Кептірілген жемістер, мысалы, кептірілген өрік
- Қоңыр күріш сияқты тұтас дәнді өнімдер
- Темірмен байытылған балаларға арналған сүт қоспалары
- Таңғы асқа арналған дәрумендер мен минералдармен байытылған үлпектер
- Соя ұны
- Шпинат пен бұйра қырыққабат сияқты қою жасыл жапырақты көкөністер
Мырыш
Бүкіл ағза тіндерінің құрамында кездесетін мырыш минералы көптеген маңызды қызмет атқарады. Ол балаңыздың иммундық жүйесін қолдауға қажетті жаңа жасушалар мен ферменттердің түзілуіне көмектесіп қана қоймай, жаралардың жазылуына да ықпал етеді.
Ағзада мырыш қоры жиналмайтындықтан, балаңыздың күнделікті рационына осы пайдалы минералдың жақсы көздерін қосу маңызды.
Мырышқа бай өнімдер:
- Ет
- Сүт
- Ірімшік
- Нан
- Дәнді дақылдардан жасалған өнімдер
D дәрумені
D дәрумені балаңыздың иммундық жүйесінің қалыпты жұмыс істеуіне, өсуіне және инфекциялардан қорғануына ықпал етеді. Сондай-ақ ол аллергияның алдын алуда маңызды рөл атқарады.
D дәруменінің ең тиімді көздерінің бірі — күн сәулесі. Тері ультракүлгін сәулелердің әсеріне ұшырағанда, ағза D дәруменін өндіреді. Алайда басқа дәрумендермен салыстырғанда, D дәрумені бар тағамдар аз, әрі оның ең бай көздерінің өзі ағзаның қажеттілігін толық қамтамасыз ете алмайды.
Сондықтан үш жасқа дейінгі балалардың D дәруменін орташа тұтыну мөлшері ұсынылатын тәуліктік қажеттіліктің небәрі 27%-ын, яғни 7 мкг мөлшерінің бір бөлігін ғана құрайтыны таңғаларлық емес.
Осы себепті медицина мамандары кішкентай балаларға D дәруменін тамшы түрінде немесе D дәруменімен байытылған балалар сүт қоспасы түрінде қабылдауды ұсынады.
D дәруменінің тағамдық көздері:
- Албырт пен скумбрия сияқты майлы балықтар
- Жұмыртқа
- D дәруменімен байытылған маргарин
- D дәруменімен байытылған таңғы ас үлпектері (заттаңбасын мұқият тексеріңіз)
С дәрумені
С дәрумені инфекциялармен күресу үшін лейкоциттерге қажет және табиғи антиоксидант болып табылады. Ол жасушаларды қорғауға, балаңыздың денсаулығын сақтауға, жаралардың жазылу үдерісіне және ағзаның темірді сіңіру қабілетін арттыруға көмектеседі.
Балаңыздың иммундық жүйесі мен жалпы денсаулығын қолдау үшін оның күнделікті рационына С дәруменіне бай тағамдарды қосыңыз.
Оларға мыналар жатады:
- Тәтті бұрыш
- Брокколи
- Брюссель қырыққабаты
- Батат (тәтті картоп)
- Апельсин
- Киви
А дәрумені
А дәрумені антиденелердің түзілуіне және иммундық жасушалардың қызметіне қатысу арқылы балаңыздың иммундық жүйесін қолдайды.
Балаңыз А дәруменін келесі өнімдерден ала алады:
- Ірімшік
- Жұмыртқа
- А дәруменімен байытылған майлылығы төмен спредтер
- Йогурт
- Қою жасыл және қызғылт сары түсті көкөністер мен жемістер — олардың құрамында бета-каротин бар (ағза оны А дәруменіне айналдыра алады). Сәбіз, тәтті картоп (батат), тарна, манго, шпинат, қою жасыл жапырақты қырыққабат және ақ қырыққабат — бета-каротиннің жақсы көздері.
Келесі қадамдар
Балаңыздың иммундық жүйесі дамып келе жатқан кезеңде оны қолдау үшін осы пайдалы тағамдар мен жеңіл тіскебасарлардың рецептерін қолданып көріңіз:
- Болоньезе спагеттиі — тұтас дәнді ұннан жасалған пастамен бірге ұсынылады
- Тунец пен балқытылған ірімшік қосылған тұтас дәнді нан тосттары
- Қуырылған туралған қызанақ пен авокадо тілімдері қосылған қуырылған жұмыртқа
- Пеште пісірілген тәтті картоп, сардина және жүгеріден жасалған пюре
- Жаңа піскен көкжидек пен туралған банан қосылған табиғи йогурт
- Patient.co.uk. Zinc deficiency, excess and supplementation [Online]. Available at: http://patient.info/doctor/zinc-deficiency-excess-and-supplementation [Accessed May 2014]
- Infant and toddler forum. Preventing vitamin D deficiency in toddlers [Online]. Available at: www.infantandtoddlerforum.org/vitamin-d-deficiency#.U3DRgVeThMI [Accessed May 2014]
Соңғы жаңартылған күні: 2014 жылғы 27 тамыз.
