Тамақ, керемет тағам
Емшектен шығару туралы білуіңіз керектінің бәрі
Сіздің балаңыз өмірінің бірінші жылында бұрынғыдан да тез өседі. Қарқынды дамудың осы кезеңінде оның тағамдық қажеттіліктері табиғи түрде өзгереді және дамиды, шамамен 6 айдан кейін тек сүттен тұратын диета енді өсу үшін жеткілікті энергияны немесе темір сияқты маңызды минералдарды қамтамасыз етпейді. Балаңыздың көп нәрсеге дайын екендігінің белгілерін қалай тануға болатындығын біліп, қатты тағамдарды қабылдаудың алғашқы күндерінде емшектен шығару туралы кеңестерімізді оқып шығыңыз.
Менің балам тамақтануды қалай үйренеді?
Қатты тағамдарды жеуге үйрету біртіндеп өтеді. Бірінші қадам — баланың емшектен шығаруға дайын екендігінің белгілерін тану.
Шамамен 6 айда Сіздің балаңыз тірекпен отыруды үйреніп, бастың қозғалысын жақсы басқара алады және онда сору дағдысы күшейеді. Балаңыздағы тілді итеру рефлексі (жұтқыншақтың артқы қабырғасын ынталандыру кезінде тілді алға қарай итеру) және құсу рефлексі аз айқын болады және оған тамақты жұтуға мүмкіндік береді, сондықтан бұл әдетте емшектен шығаруды бастау үшін тамаша уақыт.
Бірақ асықпау қажет. Осы кезеңде Сіздің балаңыз тамақтанудың көп бөлігін емшек сүтінен немесе сүт қоспасынан алады.
Маған неден бастау керек?
Сіз балаңызға қатты тағамды алғаш рет ұсынған кезде, ең дұрысы, ол тыныш және зейінді болатын, және Сіз оған жаңа нәрселерді зерттеуге және тәжірибе жасауға, сондай-ақ оған түсініксіз сәттерді шешуге жеткілікті уақыт бөле алатын кезді таңдау керек. Балаңызға ол қатты аш болғанда, қатты шаршап тұрғанда немесе әдеттегі сүтті күту кезінде қатты тамақ бермеуге тырысыңыз, себебі ол ренжіп қалуы мүмкін.
Бастапқыда Сіз балаңыздың тамақты аузынан итеріп жатқанын байқай аласыз. Бұл оның тамақты ұнатпайтынын білдірмейді. Осы күнге дейін Сіздің балаңыз тек сұйықтықпен тамақтанды және қатты тағамды аузында жылжытуды және жұтуды үйрену үшін оған уақыт қажет. Көбінесе ол оны түкіріп тастауы мүмкін. Бұл жағымсыз процесс болғанымен, бұл тамақтануды үйренудің бір бөлігі болып табылады. Сондай-ақ бұл дағдылар сөйлеу қабілетін дамыту үшін де маңызды.
Егер Сіздің балаңыз үнемі тамақтанудан бас тартса, бұл оның емшектен шығуға әлі дайын еместігін білдіруі мүмкін, сондықтан кідіріп, басқа күні тағы қайталап көріңіз.
Сіздің балаңызға аузындағы тағамды сезуге және дәміне үйрену үшін уақыт қажет болады, ал емшектен шығарудың басында Сізді көптеген сынақтар, қателіктер мен табандылық күтеді. Алдымен қасықтың ұшына аздап езбе ұсыныңыз. Бастапқыда 1-2 шай қасық жеткілікті. Жақында Сіздің балаңыз тамақтан кесек (аз мөлшерде тамақ) қалыптастыруды және оны жұту үшін ауыздың артқы жағына қарай жылжытуды үйренеді.
Сіздің балаңыз кейде қатты тамақ жеуді үйренген кезде, жөтеліп, тұншығып қалуы мүмкін. Негізінде құсу — бұл тағамды тыныс алу жолдарынан шығаруға көмектесетін табиғи рефлекс. Бақылауларға сәйкес, мұның бәрі сәбиді қатты тағамдарды жеуге үйрету процесінің бір бөлігі болып табылады және ол бұл дағдыны жақсы меңгерген кезде, сирек кездесетін болады.
Сіздің балаңыз тамақтануға дағдыланған сайын, Сіз оған ұсынатын тағамдардың саны мен әртүрлілігін ол күн сайын екі-үш түрлі тамақ қабылдағанға дейін біртіндеп арттыра аласыз. Егер Сіздің балаңыз үйренуге ынталы болса, оған көбірек ұсынуға болады.
Баланы қазір көптеген жаңа дәмдермен таныстыру оған болашақта әртүрлі тағамдарды жақсы көруге көмектеседі.
Сіз балаңызда бастапқыда белгілі бір қалаулары бар екенін байқай аласыз. Сізде оған сүйікті тағамдарды бірнеше рет ұсынуға ниет пайда болса да, бала емшектен шығару кезеңінде кездесетін жемістердің, көкөністердің және дәмдердің алуан түрлілігі неғұрлым кең болса, онда есейген сайын әртүрлі диетаны ұстану ықтималдығы соғұрлым жоғары болады.
Есіңізде болсын, Сіздің балаңызға жаңа тағамдарды қабылдау үшін бірнеше «дәм» қажет болуы мүмкін, кейде тамақты ұнатпас бұрын 8 немесе тіпті 10 рет. Сондықтан, егер сәби алдымен белгілі бір тағамды қабылдамаса, тырысып көруді жалғастыра беріңіз.
Күн сайын дәм қоспасын қамтитын тағамдарды дайындау үшін езбе жасап, мұз текшелерінде мұздатуға болады.
"Емшектен шығару уақыт пен шыдамдылықты талап етеді. Тамақ ішуге үйрену - бұл анадан немесе бөтелкеден сүт ішу емес."
7-12 айда жаңа дәм мен текстураларды ашамыз
Балаңыз өскен сайын тағамның консистенциясы, құрылымы және ассортименті өзгеріп тұруы керек. Жақында ол тістеуді, шайнауды, қасықты ұстауды және ақырында өз бетінше жеуді үйренеді, сондықтан бұл оны әртүрлі, теңдестірілген диетаны ұстануға және болашақта сақталатын дұрыс тамақтану әдеттерін дамытуға ынталандырудың тамаша мүмкіндігі.
Сіздің балаңыз қасықтан жұмсақ тамақ жеуді үйренген кезде, Сіз оның рационына жұмсақ өнімдермен езбе енгізе бастай аласыз. Сіздің балаңыз заттарды ұстауды да үйренеді, сондықтан оған пісірілген сәбіз таяқшалары немесе тосттар сияқты жұмсақ тағамдарды қолына ұстатыңыз.
Бұл сонымен қатар темір сияқты бірқатар маңызды дәрумендер мен минералдарға бай тағамдарды енгізу кезі. Балаңызға ет, балық, бұршақ (тұзсыз пісірілген), жұмыртқа (ақуызы мен сарыуызын қатты болуы үшін мұқият пісірілген), жаңғақ пасталары, жемістер мен көкөністер сияқты езілген тағамдар мен езбелердің кең таңдауын ұсыныңыз. Сондай-ақ картоп, күріш, макарон және кус-кус сияқты крахмалды тағамдарды қосыңыз. Йогурт, ірімшік және қаймақ сияқты майлы сүт өнімдері — емшектен шығаруға арналған тамаша тағамдар, бірақ есіңізде болсын, емшек сүті немесе қоспа сәби кем дегенде бір жасқа толғанға дейін оның негізгі сүтті сусыны болуы керек.
Сіздің диетаңызға ұқсас, бірақ тұз бен қантсыз дұрыс және теңдестірілген тамақтануды мақсат етіңіз. Ет, балық, жұмыртқа, бұршақ немесе жаңғақ пастасы сияқты ақуыздың жақсы көздерін; жемістер мен көкөністерді; кальцийге бай сүт өнімдерін; және күрішті, ботқаны, нан және макарон сияқты крахмалды көмірсуларды қосыңыз.
Баланы емшектен шығару туралы не деуге болады?
Баланы емшектен шығару 2008 жылы Джилл Раплидің кітабы шыққаннан кейін танымал болды. Оның негізінде қатты тағамдарды рационға енгізу кезінде балаларды анасының көмегінсіз дерлік өзін-өзі күтуге шақыру керек деген теория жатыр. Бұл әдетте буға пісірілген сәбіз және брокколи сияқты кішкене тағамдар.
Баланы емшектен шығарудың бірқатар артықшылықтары бар және біз оны езбеден бастауды ұсынамыз. Бұл сәбилерге қажетті қоректік заттардың кең ауқымын алуға көмектесетін қауіпсіз және тиімді әдіс болып табылады.
Егер Сіз балаңызды қатты тағаммен таныстыруды шешсеңіз, оның тойғанын көрсететін сигналдарға назар аударған жөн. Сәби басын бұруы немесе жай ғана аузын жабуы мүмкін.
Сіздің балаңыз жұмсақ тағамдарға ауысқанда, ол өзін-өзі тамақтандыруға және қол-ауыз қимылдарын үйлестіруге үйрене алады.
- NHS UK. Weaning your baby [Online]. 2011. Available at: www.nhs.uk/ipgmedia/national/british%20nutrition%20foundation/assets/weaningyourbaby.pdf [Accessed July 2014]
- NHS UK. What to feed young children [Online]. 2014. Available at: www.nhs.uk/conditions/pregnancy-and-baby/pages/understanding-food-groups.aspx [Accessed July 2014]
- Wright CM et al. Matern Child Nutr 2011;7(1):27-33.
- Farrell E. Paediatric Group of the British Dietetic Association. Weaning your Child [Online]. 2011. Available at: www.bda.uk.com [Accessed July 2014]
- Nicklaus S (2011) Childrens acceptance of new foods at weaning. Role of practices of weaning and of sensory food properties. Appetite 57: 812-815
Соңғы жаңарту күні: 2016 жылғы 5 қыркүйек
